düğümküme.org | tekno-kültürel üretim eleştirisi

1769 senesinde, Macar asilli Wolfgang von Kempelen dunyanin ilk satranc oynayabilen makinasini yapar. Otomatlar olarak da bilinen, yaraticisinin “Turk” adini verdigi bu makina karsisina cikartilan tum rakipleri yenerek Avrupa’da yaklasik 70 sene kadar surecek kafa karisikligina sebep olur. Kempelen yarattigi gizem dolu otomatin tamamen yapay zeka urunu oldugunu iddia eder. Hatta suphelenenlere mekanik aksamlarin yeraldigi kapaklar acilarak gosterilir. Gorunen odur ki “Turk”un icinde makina parcalari ve dislilerden baska birsey yoktur.

Masasinin arkasinda oturan, gercek insan boyunda, kafasinda kavugu, geleneksel Osmanli kiyafetleri icersinde antromorfik “Turk”. O gunlerin kuvvetli oyuncularindan sayilan Napolyon ve Benjamin Franklin’i satrancta yeniyor.

Seneler sonra anlasilir ki aslinda “Turk” yapay zeka yerine insan zekasi ile calismaktadir. Masa icerisinde gizli ozel bir bolmede saklanan satranc ustasi, makinayi yoneterek hamleleri “Turk” e oynatir. Bu pek de kolay olmayan illuzyonun nasil calistigi, Edward Tufte nin “Visual Explanations” (Graphics Press, ISBN: 0961392126) adli kitabinda detaylica anlatilmaktadir. “Turk” ciddi bir gorsel illuzyon ortaya seren, basarili bir otomat ornegi olarak halen popularitesini koruyor. “Turk” ayrica tum dunyada ilk defa insanlarin kafalarinda soru isaretleri olusturmus, “yapay zeka” kavraminin derinlemesine dusunulmesini saglamisti.

“Mekanik Turk”

Herhangi bir programlama dili ile daha once tanismamis olanlar icin aciklayalim asagidaki program blogu herhangi bir fotografin icersinde insan yer alip almadigini sorgulamak icin yazilmistir. Bilgisayar tum resimlere tek tek bakacak eger fotografta insan yer aliyorsa bu fotografi kabul edecektir.

read (photo);
photoContainsHuman = callMechanicalTurk(photo);
if (photoContainsHuman == TRUE) {
acceptPhoto;
}
else {
rejectPhoto;
}

Bugun bu gorevi tamamlamak icin bir suru arastirma yapilmis ve sayisiz algoritma gelistirilmis olmasina ragmen halen bu soruyu 100% dogru cevaplayabilecek bir bilgisayar programi yazilamamistir. Gunumuzde bu problemin cozumu ancak insan zekasi ile mumkundur. Iste Amazon un yeni servisi “Mechanical Turk” bu ve buna benzer, cozumu insan zekasi gerektiren problemleri cozmek icin olusturuluyor. Bu ilginc servis sayesinde yazdiginiz programlarin icersine ekleyeceginiz bazi komutlar ile bu servisten faydalanabiliyorsunuz. Ihtiyaciniz olan enformasyonu Amazon sunucusundan taleb ettiginizde, sunucu problemi cozmek icin secilmis insanlara ulastiriliyor ve cozumler olustukca programiniz bundan istifade ediyor. Amazon “Mekanik Turk” su an resimlerin/fotograflarin icerigine veya konularina gore siniflandirilmasi, “guzellik ve cirkinlik” gibi insana has kararlarin alinmasinda, Farkli diller arasinda metin cevirileri gibi konularda servis veriyor.

Amazon’un CPU lar ile insanbeyinlerinin beraber calistigi bu yeni modeli icin “Mechanical Turk” ismini kullanmasini cok akillica buldum. Tipki Mantik ve fiziksel arayuz arasindaki katmana mukemmel bir cozum getiren Kempelen’in 1769 yilinda “Turk” adini verdigi otomatinda oldugu gibi.

Link: Amazon Mekanik Turk

Düğümküme'yi zamanında takip edebilmek için öncelikle RSS'den abone olun. Ayrıca bkz RSS nedir, nasıl kullanabilirim?

Yorum Yaz, veya kendi sitenden trackback ile takip et.
Yorumları RSS ile takip et