« Daha eski
arikan | May 28th, 2008

Gerçek Zamanda Değişen Görsel Akımlar

Posted in süreç | 1 Yorum »

Internet’te görsel kültür tarihte hiç olmadığı kadar hızlı gelişiyor. Ağırlıklı görsel tüketim merkezden-kitleye değil herkesin arasında birebir etkileşimle gerçekleştiği için görsel akımlar neredeyse gerçek zamanda değişiyor. Eskiden dergi, gazete, televizyon aracılığıyla belli merkezlerden iletilen / üretilen görseller şimdi herkes tarafından herkes arasında dolaşıyor. Bugün herkes görsel üretiyor veya iletiyorsa geçmişte (endüstrileşme vs.) kitlesel medyanın yarattığı görsel patlamadan kat kat fazla görsele maruz kalıyoruz.

Diğer yandan bu görsel yoğunluğun yarattığı karmaşayı süzen ve anlamlandıran yeni sistemler gelişiyor. Özellikle görsel toplayan ve dağıtan bloglar ve sosyal imleme siteleri bu hiper görsel yoğunluğu toparlıyor. Bunlardan çok var, benim zaman zaman takip ettiklerim şöyle:

Küratör Blogcular

Günümüz sanatından görseller, yeni tasarım nesneleri, tipografik icatlar, absürd fotoğraflar, soyut animasyonlar, portre fotoğraflar, posterler, şokcu haber fotoğrafları.

Toplu zeka

Tam sayfa dergi fotoğrafının etkisi artık RSS okuyucumdan eriştiğim görselin 320 kişi tarafından kaydedilmiş olması bilgisine mi eşdeğer? FFFFound görsel sosyal imleme (”social bookmarking”) servisi günümüz sanatçılarının ve tasarımcılarının günlük göz attığı bir kaynak oldu. Ben de her gün RSS okuyucumda 50+ kişinin günlük imlediği “ilginç” görselleri takip ediyorum. Bu ayarda bir başka girişim de MIT Media Lab’den arkadaşım Luis Blackaller’ın Pixs projesi, sansürsüz çalışan bağımsız bir görsel yayınlama servisi.

Türkiye

Türkiye’deki girişimleri bir kategoriye sokamıyorum. Genelde blogvari teknolojiler veya kendilerinin geliştirdikleri özel sistemler kullanıyorlar. Etrafta.com yazar çizerleri buldukları bildikleri sanatçılardan ve olaylardan akıl alıcı görseller ve fotoğraflar yayınlıyorlar. İç-mihrak Türkiye’nin bilinçaltını oyan ikon kırıcı posterler yapıyor / yayınlıyor. Dino Türkiye’deki günümüz sanatçılarının nabzını tutuyor. Bigumigu katılımcıları web ve görsel kültür üzerine bağlantı paylaşıyor ve yorumluyor. Pöf Magazin grafik görsel iletişim.

Bütün bu girişimler her gün ve gün içerisinde pek çok defa yeni içerik yayınlıyorlar. Bu yazının başlığındaki “akım” kelimesini kendini çağıran (”recursive”) bir şekilde kullandım, mallar hem RSS beslemeden akıyor hem de aktıkça görsel akımlara (”trend”) şekil veriyor. Siz de Türkiye’de veya dünyada takip ettiğiniz görsel akım sitelerini yorumlara yazın, görelim takip edelim.

Not: RSS nedir ve nasıl kullanılır?

Düğümküme'yi zamanında takip edebilmek için öncelikle RSS'den abone olun. Ayrıca bkz RSS nedir, nasıl kullanabilirim?

arikan | May 8th, 2008

WordPress 2.5 Sürümüne Nasıl Geçilir?

Posted in teknoloji, yöntem | 8 Yorum »

Blogunuzda WordPress kullanıyorsanız 2.5 sürümüne geçme zamanı geldi (bkz WordPress 2.5 Çıktı). En pratik nasıl geçersiniz? Bunu daha önce bir kaç kişiye email ile yazmıştım buraya da yazıyorum belki işinize yarar.

  1. İlk olarak Wordpress.org adresinden son sürümü indirin (şu anda 2.5.1).
  2. Sunucunuza FTP ile bağlandıktan sonra WordPress kurulumunun olduğu blog dizininde değiştirmiş olduğunuz dosyalar haricinde tüm dosyaları silin (genelde bu üçü değiştirilir):
    1. /wp-content klasörü kalsın; temalar, pluginler, görseller burada.
    2. index.php kalsın, tema için değiştirimiş olabilirsiniz.
    3. wp-config.php kalsın; veri tabanı bilgileri burada.
  3. Bu üç dosya hariç yeni WordPress 2.5 dosyalarını FTP ile sunucuya atın.
  4. Tarayıcınızda şu adrese gidin /wp-admin/upgrade.php.

WordPress 2.5 çok daha hızlı çalışan ve iyi tasarlanmış bir yönetim arayüzüne sahip. Ayrıca WordPress Otomatik Yenileme eklentisi çıktı, ancak henüz deneyemedim. Web uygulamalarının da masaüstü uygulamaları gibi otomatik yenileme olması aradaki farkın kapanıyor olduğuna dair önemli bir gösterge.

arikan | March 30th, 2008

WordPress 2.5 Çıktı

Posted in yarar | 1 Yorum »

Popüler blog yazılımı WordPress 2.5 sürümünde yep yeni arayüz ve kullanım özellikleriyle geldi. En büyük değişiklik blog yönetim (”admin”) arayüzünde yapılmış. Daha yalın grafikler ve hızlı çalışan sorgularla sanki bir web tarayıcısı içinde değil de masaüstünde bir yazılım kullanır gibi akıcı çalışabiliyorsunuz.

Diğer önemli özellikler arasında birden fazla dosya yükleme, tek tıklamada eklenti yenileme, yönetim arayüzü (”dashboard”) eklentileri, hazır galeriler, eş zamanlı yazı düzenleme (çok yazarlı bloglar için), tam ekran yazma, kısakod arayüzü (karmaşık HMTL içeriği düzenlemek için), gelişmiş arama, hazır etiket sistemi, ve Gravatar destekli yazar çizer profil resimleri sayılabilir. Şurdan daha detaylı bilgi alabilirsiniz.

Düğümküme’de geçen hafta WordPress 2.5 test sürümünü kullanmaya başlamıştık. Bu özellikleri tek tek denedik, işlerimizi daha da kolaylaştırıyor. İki tane nokta var dikkatimizi çeken, WordPress ekibine de not olarak gönderdik, birincisi taslak yazıların el altından kalkması başka bir menü altına taşınmış olması, bu durum blogu not defteri gibi kullanmayı zamanla ortadan kaldırabilir. İkincisi popüler etiket eklentisinin devre dışı kalması, eski etiket sistemleri, dolayısıyla birikim ile uyumsuzluk.

Daha verimli bir blog için WordPress 2.5 kullanmanızı tavsiye ederim.

arikan | March 2nd, 2008

Sosyal Akım Uygulamaları

Posted in metinsel, süreç, teknoloji | 1 Yorum »

sosyal-akim-uygulamalari.jpg

Amerikan Internet’ini takip ediyorsanız son bir aydır ardı arkası kesilmeden çıkan sosyal akım uygulamalarının farkındasınızdır. Twitter, Jaiku, Facebook, Plaxo gibi servislerle başlayan sosyal akım uygulamaları basitçe arkadaşlarınızın hepsine birden bir anda SMS atmaya eş değer bir imkan veriyor. Şu anda ne yaptığınızı yazıyorsunuz bir web arayüzüne bir anda bütün arkadaşlarınız haberdar oluyor sizden. Son zamanlarda Wordpress de blogunuzu aynı şekilde kullananbilmenizi sağlayan bir etklentiyi test ediyor.

Bu uygulamların en yaygın kullanım alanlarından biri konferanslarda ve etkinliklerde ne oluyor arkadaşlarınızı ve dünyayı haberdar etmek. Mesela Ebay’in kurucusu Pierre Omidyar şu anda TED konferansında, konferansda Pierre’in gözünden neler olup bittiğini dakika dakika kendi Twitter’ımdan okuyorum:

Pierre: Al Gore TED sahnesine çıktı
Pierre: Gore Tim Oreilly’e öpücük gönderdi
Pierre: Gore: “Küresel ısınma sorununu çözmek için demokrasi sorununu çözmemiz gerek”
Pierre: Gore: “Çalışma vergisi yerine karbon vergisi”
Pierre: Gore: “Bizim nesil bu çözülmesi gereken sorunu sandığımızdan çok daha yukarı çıkarabilir”

Pierre TED konferansındaki yüzlerce Twittercıdan sadece biri, yorumları ve gözlemleri ilginç olduğu için takip ediyorum. Konferans bugün bitiyor, eve dönüyorlarmış…

Sadece metin mesaj mı?

Sosyal akım sadece metinsel mesaj biçiminde değil, fotoğraf ve video olarak da geliyor. Flickr fotoğraf servisinde oluşturulan setler sayesinde gidemediğiniz etkinlikleri adeta fotoroman gibi takip edebiliyorsunuz. Mesela TED konferansından fotoğraflar sahnedeki konuşmacılardan koridorlarda olan bitenlere pek çok anı neredeyse canlı canlı gösteriyor.

Canlı video ise sosyal akım uygulamarında daha yeni yeni yerini alıyor. Örneğin geçenlere Davos Dünya Ekonomik Forumu’nda bir kaç blogcu cep telefonlarından çektikleri videoları anında webden yayınlıyorlardı. Hatta blogcu Robert Scoble yeni Nokia modelinin video stream özelliğini ve Qik cepten video servisini kullanarak ayaküstü yaptığı Davos röportajlarını canlı yayınlıyordu.

Toplayıcılar

Sosyal akım uygulamaları yazma ve toplama servisleri olarak ikiye ayrılmaya başladı. Yazma servisleri bütün içerik üretilen bütün Twitter, Thumblr, Last.fm, Facebook status ve benzeri uygulamalar. Toplama servislerinden kastımız bir çok farklı kaynaktan gelen mesajları toplu olarak okuma sağlayan servisler. Mesela Flickr’dan fotoğraflar, YouTube’dan videolar, Qik’dan canlı videolar, blogdan son yazılar, MySpace’den son mesajlar, Last.fm’den son müzikler hepsi bir listede yayınlanıyor… Bütün bu kaynaklar RSS beslemelerinden okunarak toplanıyor. Bu tür toplayıcı servislere örnekler: FriendFeed, Second Brain, Onaswarm, Lifestrea.ms, sayılabilir. Wordpress Lifestream eklentisi ve diğer bir blog yazılımı geliştiren şirket SixApart da MovableType için ActiveStreams adında blogunuzda toplayıcı görevi gören eklenti çıkardı iki ay önce. Bunlardan çok var tabi, en son ReadWriteWeb’de 35 tanesinden bahsedildi.

Esasen toplayıcıların bir RSS okuyucudan (Bkz RSS nedir nasıl kullanılır?) farkı yok sadece ayrı ayrı takip etmek yerine arkadaşlarınızın RSS beslemelerini toptan takip etmenizi sağlıyorlar. Çeşit çok olunca bir araya getirip toplumun aklını odaklamak yeni bir pazar olarak ortaya çıkıyor.

Bu hafta Amerikan Internet’i için iki önemli konferans yapılıyor. Biri Etech Koneferansı, “Internet’in başkenti” San Francisco’da, diğeri SXSW Konferansı, petrol patronları ülkesi Teksas’da. Her iki konferansa da katılan şirketlerin ürünleri 2008 boyunca bloglarda dünyaya tekrar tekrar tanıtılacak ve tüm dünya vatandaşları yeni Twitter’lar yeni Facebook’lar yeni sosyal akımlı uygulamalar alışkanlık edinecek.

arikan | March 1st, 2008

Google Uyarı Döngüsü

Posted in işlemsel | 1 Yorum »

google_logo.jpg

İşlemsel sanatçı Jonah Brucker-Cohen “Google Alert Loop” adında kendi kendine yazan bir blog çıkardı. Bu proje Google’un bedava blog servisi “Blogger”ı ve uyarı servisi “Google Alerts”i kullanarak otomatik yayın yapan bir blog. Goolge Alerts’ten belli konulara göre email adresine gönderilen içeriği otomatik olarak blogda yayınlıyor.

Brucker-Cohen fikrin uyarılara göre kendi kendine yayını sürdüren bir blog yapmak olduğunu söylüyor. Proje “Google Alerts” ve benzeri türde otomatik sistemlerin kullanırlığını ve nasıl Internet üzerinde görüşleri polorize ettiğini sorguluyor.

Acaba başka bloglarda bu blogu haber yaparak (bu yazıda olduğu gibi) bu döngüye katılabilir mi? Projenin logosu nefis!

Son dakika: Siteye şu anda ulaşılamıyor. Google kapatmış olmalı! Kapatılmadan önceki ekran görüntüsü aşağıdaki gibiydi:

Son dakika:: Blog geri geldi.

google-alert-loop.jpg

arikan | December 29th, 2007

2007 Düğümküme Başlıkları

Posted in kaynak, süreç | Yorumsuz »

Bu yıl Düğümküme’de yazıdıklarımızı genelde sonradan referans verilebilecek şekilde düzenlemeye dikkat ettik. Bunların örnekleri mesela internet yasağı nasıl aşılır, internet televizyonu nasıl çalışır, kırsal alanda kablosuz internet kurulumu gibi teknik konular; RSS kullanımı, yüksek çözünürlüklü video paylaşımı, p2p borç verme servisleri gibi tekno-kültürel konular; internet’te açık kimlik, ifade özgürlüğü yazılımları gibi tekno-politik konular; kavramsal sanatlar ve işlemsel sanatlar alanında önemli belge çevirileri ve yorumlar; Facebook ve benzeri sosyal ağların manevi emek sömürüsü üzerinden eleştirileri; Apple iPhone ve yeni Google ürünleri üzerine endüstri haberleri ve eleştiriler; internet ekonomisi uzun kuyruk web2.0 gibi paradigma değişimlerine tanıklık ve yorumlar oldu.

En çok ilgi gören başlıklar hepimizi krize iten Türkiye mahkemelerinin internet yasakları ve Hrant Dink suikasti, Çin ile ticaret yapmak siteyenlerin üşüştüğü Alibaba ve Türkiye-Çin İşadamları yazısı, iPhone tüketim çılgınlığı, arama motorlarında en önde çıkan İstanbul uydu görüntüleri, TÜBİTAK estetiği eleştirisi, Hüseyin Çağlayan’nın kinetik kıyafetlerden oluşan koleksiyonunu nasıl yaptığı ve web uygulama geliştirme sikeleti Rails 2.0 oldu.

Kasım ayında İstanbul’da Amber Festivali ve Düğümküme etkinlikleri boyunca yaptığımız sunumlar, sergiler, workshoplar, ve partiler ile yazıp çizdiklerimize destek olmaya çalıştık.

Bu yıl yazdığımız 192 yazı arasından en çok tartışılan ve zamanını anlatan başlıklar aylara göre şöyle:

ARALIK (17 yazı)

KASIM (21 yazı)

EKİM (5 yazı)

EYLÜL (15 yazı)

AĞUSTOS (13 yazı)

TEMMUZ (9 yazı)

HAZİRAN (18 yazı)

MAYIS (16 yazı)

NİSAN (20 yazı)

MART (14 yazı)

ŞUBAT (21 yazı)

OCAK (22 yazı)

arikan | December 10th, 2007

Le Web Konferansı Başlıyor

Posted in ekonomi, etkinlik | 8 Yorum »

leweb.jpg

Avrupa web endüstrisi 11-12 Aralık’da Paris’de Le Web Konferansı için toplanıyor.

Avrupa mı?

Le Web programı bu yıl Digg’den Facebook’a, TechCrunch gibi endüstri bloglarından sosyal yazılım gurularına bütün Silikon Vadisi peygamberlerini içeriyor. Konferans bir Avrupa toplantısından çok hakim Amerikan şirketlerinin Avrupa çıkarması gibi duruyor.

Konferans görselleri durumu iyi anlatıyor. Diyor ki: ey internet yolcusu, dünyanın hakimi olmak istiyorsan bu konferansa gelip dünyaya uzaydan bakman lazım.

arikan | December 6th, 2007

Bloglara Otomatik Yorum Yazma Robotu

Posted in işlemsel, teknoloji, yöntem | 26 Yorum »

Hazır söz robotlardan açılmışken, Wordpress bloglarına otomatik yorum yazabilen küçük bir “robot” yapalım. Böyle bir robotu binlerce bloga bir anda “yorum yazmak” için kullanabilirsiniz.

Bu robot bir Ruby programı. Önce Ruby için Scrubyt kütüphanesini yükleyin(adım adım yükleme klavuzu). Scrubyt kütüphanesini programlanabilir bir web tarayıcı gibi düşünebilirsiniz, yani otomatik olarak istediğiniz siteye gider, bağlantıdan bağlantıya altlayarak sizin için tüm web’i dolaşabilir. Bu tür programları genelde arama motorları ve spamciler kullanır. Scrubyt yükledikten sonra sadece şu kodu çalıştırın.


require 'rubygems'
require 'scrubyt'
post_comment = Scrubyt::Extractor.define do
fetch 'http://www.dugumkume.org/esra-robot-ile-sohbetler/'
fill_textfield 'author', 'arikan'
fill_textfield 'email', 'arikan@dugumkume.org'
fill_textarea 'comment', 'Otomatik yorum yaziyorum.'
submit
end

Kodda gördüğünüz Düğümküme adresi bir önceki Esra Robot ile Sohbetler yazısı. Robot o yazıya gidiyor, kutucuklara adımı, email adresimi, ve yorumu giriyor, sonra da düğmeye basıyor. Bu programla otomatik yazdığım yorumu önceki yazının altında görebilirsiniz. Bu bilgileri değiştirip istediğiniz sitelere otomatik yorum yazabilirsiniz.

Bir bloga bir kaç defa otomatik yorum yazarsanız muhtemelen IP adresinizden yakalanır ve bloklanırsınız. Mesela Wordpress Aksimet spam filtresi Düğümküme’den hergün yüzlerce spam yorum temizliyor.

Bu tür önlemler yaratıcılığınızı engelleyemez tabi. Bunun gibi ağda dolaşabilen programlar çok çeşitli şekillerde kullanılabilir. Mesela bir yanda sizin için otomatik araştırma yapıp bilgi toplayan bir araç yapabilirken, diğer yandan canınızı sıkan sistemleri yoran bir program oluşturabilirsiniz.

arikan | December 2nd, 2007

Yorumlarınızı Dağıtın

Posted in teknoloji, yöntem | 4 Yorum »

Düğümküme yazılarına isteyen herkes yorum yapabilir. Spamler dışında her yorumu yayına alıyoruz ve cevaplamaya çalışıyoruz. Bir başka yorum yapma yöntemi de kendi blogunuzda yazdığınız yazılardan ilgili Düğümküme yazılarına bağlantı vermek. Böylece bağlantı verdiğiniz Düğümküme yazılarından sizin yazdığınız yazılara otomatik geri bağlama yapılır. Buna “trackback” veya “pingback” deniyor. Türkçesi herhalde “geri bağlantı” olabilir. Örnek olarak geçenlerde yazdığımız şu Facebook yazısının altındaki trackbackleree bakabilirsiniz.

Düğümküme’de yaptığımız son değişiklikle artık bu trackbackleri yorumlardan ayırdık ve ön plana çıkardık. Bunun amacı daha dağıtımlı bir tartışma ortamı yaratmak. Yani Düğümküme’ye gelip yorum yazmak yerine kendi sitenizde yazıp ilgili Düğümküme yazısına bağlantı vererek tartışmaya katılabilirsiniz. Bu verdiğiniz bağlantı sayesinde Düğümküme’de otomatik olarak sizin yazınıza geri bağlantı verilir, böylece tartışmalar birden fazla sitede sürer.

Trackbackleri nasıl ön plana çıkartırım?

Hemen her blog yazılımı trackback destekler. Siz de trackbackleri kendi blogunuzda öne plana çıkartırsanız tartışmalar daha fazla yayılır. Bunu yapmak için yorumları trackbacklerden ayırmanız yeterli. Eğer Wordpress blog yazılımı kullanıyorsanız
“separate trackbacks comments wordpress” Google araması yapın, size pek çok sonuç getirecek, bunların arasında ProBlogDesign sitesinde yayınlananı tavsiye ederim.

arikan | November 24th, 2007

RSS Besleme Hatırlatması

Posted in yarar | Yorumsuz »

Geçenlerde Düğümküme RSS beslemesi bozuk diye duydum bir arkadaşımdan. Eğer bizden RSS besleme alamıyorsanız bağlantı adresinizi kontrol edip yenileyin. Düğümküme RSS besleme adresi tam olarak şöyle:

http://dugumkume.org/feed

Bugünlerde yaklaşık 400-450 kişi Düğümküme RSS beslemesini takip ediyor. Popüler konular ve haberler yazmamamıza rağmen takip eden sayısı hemen hergün artıyor. İlginiz için teşekkürler.

RSS nedir, nasıl kullanılır?

Eskiden bir yayına abonelik vardı, şimdi bir yayından besleme var. Yani eskiden kesintili bilgi akışı vardı artık sürekli bilgi akışı var. Bunları tekrar tekrar yazmak yerine daha önce burada yazdığımız veya başka yerlerde yazılan şu yazılara bakmanızı tavsiye ederim:

Güne “Beslemeyle” Başlayın: RSS
http://www.dugumkume.org/gune-beslemeyle-baslayin-rss/

RSS nedir?
http://www.teknoseyir.com/rss-nedir/

« Daha eski