düğümküme.org | tekno-kültürel üretim eleştirisi

Bugün Google iPhone sesli arama uygulamasını çıkardı. Uygulamayı kurduktan sonra hiç bir düğmeye dokunmadan telefonu kulağınıza götürüp mesela “boğaz köprüsü fotoğrafları” dediğinizde karşınıza boğaz köprüsünden fotoğraflar geliyor Google arama sonucu olarak. Arama işlemi konuşmayı tamamladığınızda otomatik olarak geçekleşiyor ve ekrana bakana kadar sonuçlar gelmiş oluyor (hızlı internet varsa). Ayrıca sesli arama GPS yer bulma sayesinde bulunduğunuz şehre özel yapılıyor, mesela sinema saatleri aradığınızda İzmir’de faklı İstanbul’da farklı ilgili sonuçlar karşınıza çıkıyor.

Google Mobile App’i buraya tıklayarak kurabilirsiniz.

Sesli arama aslında bir uygulama paketi olan Google Mobile App‘ın parçası. Telefonunuza yüklediğinizde içinde başka faydalı özellikleri göreceksiniz, mesela ekran klavyesi kullanırken aklıllı tamamlama, kısa yollar ve geçmiş aramaları gösterme, ve kullanıma göre arama tavsiyeleri yapabiliyor.

Türkçesi var mı?

Şu anda sadece İngilizce çalışıyor, hatta sadece Kuzey Amerika aksanını tanıyabiliyor. Bizzat denedim, sesli aradım “pictures of bosphorus” diye, köprü cami boğaz fotoğrafları çıktı. Türkiye’den de aramalarınızı İngilizce telaffuz edebilidiğiniz sürece sistem gayet iyi çalışacaktır.

Türkçe ses tanıma yazılımları da var bildiğimiz ancak, bunları geliştiren şirketlerden ne yaratıcı bir iş görebildik ne de bu şirketler sistemlerini açtılar soranlara (iki yıl kadar önce ısrarla sormuştum). Mesela bugün GVZ Ses Teknolojileri tarafından geliştirilen bir ses sentezleme yazılımı –ve sonra Koç tarafından satın alınan– pek çok telefonlu müşteri hizmetinde kullanılıyor Türkiye’de. Neden Türkçe tanıyan bir iPhone app yapılmasın hemen yarın?

Sesli arama nasıl çalışıyor?

Uygulama sorunuzu bir ses dosyası olarak kaydedip Google sunucusuna gönderiyor. Dosya Google ses işleme uygulaması tarafından çözülüyor, içindeki anahtar sözcükler aratılıyor, ve sonuçlar size geri yollanıyor.

Aslında Google 1-800-GOOG-411 telefon rehberi servisini bir süredir bedava işletiyordu. Bu servisi kullananlardan topladığı ses kayıtlarıyla ses işleme algoritmalarını iyileştiriyordu. Şimdi bu sistemin ilk ürününü çıkarmış oldu.

Böylece Google artık sadece yazdıklarınıza değil söylediklerinize de sahip olduğunu açıkça gösteriyor. Yani biz iPhone üzerinden ses araması yapıp gelen sonuçları doğruladıkça Google’ın ses işleme sistemi daha da gelişecek. Bizler bedava kullandığımız servis karşılığı sesimizi ve aklımızı (doğrulama ve konuşma) veriyor olucaz, ama bu verilerimizin bedelini kendimiz değil Google belirliyor olacak. Bu konuda daha fazla öğrenmek isterseniz bkz http://userlabor.org

Diğer telefonlarda sesli arama olacak mı?

Bu sorunun cevabını Google mobil ürünler sayfasında çok net görebilirsiniz, şu aşağıdaki sıralamaya bakmanız yeterli…

Düğümküme'yi zamanında takip edebilmek için öncelikle RSS'den abone olun. Ayrıca bkz RSS nedir, nasıl kullanabilirim?

Android işletim sistemini duymuşsunuzdur. Linux tabanlı, Google destekli, açık kaynaklı cep telefonu işletim sistemi. İlk Android telefonu Dream‘in, T-Mobile cep operatöründen, Ekim 2008′de çıkacağı söyleniyor. iPhone benzeri dokunmatik büyük ekranlı cihazların (mesela) hızla türemeye başladığı şu günlerde Android, cep telefonu dünyasını yerinden oynatabilir. Şu göstergelere dikkat:

Destekçisi bol

Android’in arkasında Google ile birlikte cep operatörlerinden içerik sağlayıcılarına ve çipçilere kadar büyük bir destek var (Open Handset Alliance). Mesela, China Mobile, Çin’in en büyük operatörü. Kullanıcı sayısı yaklaşık 312 milyon! Google’ı anlatmaya zaten gerek yok.

Web 2.0 ile uyumlu

Android, internet ve web 2.0 uygulamaları dikkate alınarak sıfırdan geliştirilmiş ilk cep işletim sistemi. Android telefonlarda uygulamalar hem internet ile hem birbirleri ile iletişim kurabilir, bunu perde arkasında yapabilir. Mesela, harita uygulaması adres defterinin bir parçası olarak çalışabilir. Bu işlemler çok küçük kod parçacıkları ile yapılıyor.

Açık taban, korunabilir yenilik

Açık kaynak sistemlerin 2 avantajı var: geliştirme ve lisanslama maliyetleri düşük, topluluklarının mucitliği sisteme yenilik getiriyor. Ayrıca Android, bir lisanslama çalımı ile operatörlerin uygulama platformunu keyiflerine göre özelleştirip kapalı kaynak olarak lisanslamasının da önünü açmış durumda (Apache lisansı).

Çok cihazda çalışabilir

iPhone süper bir cihaz, ama iPhone donanımı ile sınırlı. Android potansiyel olarak yeni çıkan, çıkmaya hazırlanan tüm kabiliyetli mobil cihazlarda çalışabilir. Hatta, Google vizyonu telefonların da ötesinde, araba navigasyon sistemlerini, sofistike ev aletlerini, süper mobil bilgisayarları da içeriyor.

Bugün eğer geliştirici olarak çalışıyorsanız ya da bu konuya ilgi duyuyorsanız, Android ile hemen oynamaya başlamanızı tavsiye ederim. Bugün Android için geliştireceğiniz uygulamalar yarın bir dünya telefonda çalışabilir.

Uygulama geliştirme paketini’ni şu adresten indirebilirsiniz. Aynı adreste direktifler mevcut, maalesef İngilizce. Eğer ki konuya ilgi duyup da İngilizce bariyeri yaşıyorsanız bu yazının yorumlar kısmında belirtin.

İlham almak isterseniz, Android yarışması için geliştirilen 50 finalist uygulamaya bir göz atın.

Önümüzdeki bir kaç gün içinde iPhone haberlerinden bıkmış olacaksınız muhtemelen. iPhone neden bu kadar heyecan yaratıyor? Dokunmatik ekran internet bağlantılı akıllı telefon olması mı? Bu özellikleri zaten geçen sene ilk çıktığında aklımızı almıştı. iPhone geldi, iPhone nasıl kırılır?, iPhone Türkiye’de çalışır mı? gibi yazılar Düğümküme’de yüksek trafik alan yazılar olmuştu. Şimdi telefona GPS eklenmesi ve 3G hızlı internet bağlantısı tabii ki telefonu daha da kullanışlı kılıyor. Ancak bu yeni heyecanın esas sebebi iPhone’un bir mobil platforma dönüşmesi.

iPhone sadece bir cep telefonu değil akıllı telefon uygulamaları için bir pazar. Bir zamanlar nasıl Microsoft Windows işletim sistemi PCler için pazar oluşturduysa, nasıl Facebook platformu sosyal uygulamalar için bir pazar oluşturduysa, iPhone da üzerinde uygulama geliştirmeye açık platformuyla akıllı cep telefonları için bir pazar oluşturuyor. Daha çıkmadan yüzlerce uygulamanın promosyonu yapılmaya başlandı. 1 dolardan 20 dolara kadar fiyatlandırlımış, reklamlı reklamsız bedava uygulamlar daha iPhone çıkmadan iTunes üzerinden satılmaya başladı. iPhone App Store‘da en çok satanlar arasında SuperMonkeyBall oyunu, OmniFocus üretkenlik arttırıcı, iLoveControl uzaktan kumanda, YellowPages ilanlar, Twitterrific, BigTipper bahşiş hesaplayıcısı, ShopIt alışveriş listesi, ShoutIt uzaktan sessiz bağırma, Metro Haritaları gibi tek fonksiyonlu uygulamalar var.

En çok satan SuperMonkeyBall 9.99 dolar ve şu ana kadar yaklaşık 12 bin satmış, 120 bin dolar gelir elde etmiş. En pahalı uygulama Omnifocus 19.99 dolar, şu ana kadar yaklaşık bin tane satmış, 20 bin dolar gelir elde etmiş. Bu satışlardan uygulama sahipleri %70 kazanırken Apple %30 kazanıyor. Yani SuperMonkeyBall yapımcısı Sega oyun şirketi 84 bin dolar, OmniFocus yapımcısı Omni Group şirketi 14 bin dolar kazanmış.

Çok satan uygulamalar sahiperine bir gün içerisinde 3-5 bin dolar kazandırırken Apple aynı sürede 50 bin dolardan fazla yapıyor. İngilizce iş alemlerinde “win win” denilen bir durum gerçekleşiyor.

Pinch Media iPhone uygulamaları istatistklerine göre fiyat dağılımı.

iPhone analitik programı Pinch Aanalytics‘in 650+ iPhone uygulaması üzerinden tuttuğu istatistiklere göre bir iPhone uygulamasının ortalama fiyatı 5 dolar. Ancak yukarıdaki grafikde görüldüğü gibi 10 dolar seviyesi de oldukça tutuyor.

Bedava uygulamalardan bazıları reklamlı. Mesela Iconfactory şirketinin geliştirdiği Twitterrific Premium 9.99 dolar iken bedava olanı reklamlı. Aynı şekilde iPhone Flickr uygulaması Exposure reklamsız 9.99 reklamlı bedava. Bu iki uygulamanın reklam dağıtımı ve gösterimi daha önce Reklam Federasyonları Nasıl Kurulur? yazısında bahsettiğimiz The Deck federasyonu ile yapılıyor. Daring Fireball blogundan John Gruber bu iki uygulamanın premium ve bedava sürümlerinin indirilme sayılarını çıkarmış:

Bedava ile premium arasındaki oran, premium/reklamlı yaklaşık 1/40, zamanla değişecektir kesin ama bugün iPhone uygulaması geliştirmek isteyenler veya geliştirmeye başlamış olanlar için ürünlerini iPhone pazarında nasıl konumlandırabileceklerine dair fikir veriyor.

iPhone App Store uyguluması ile direk iPhone üzerinden bu ürünleri satın alıp indirebiliyorsunuz. Bilgi çağında ticaret adına herhalde bugüne kadar yapılmış en büyük gelişmelerden bir tanesidir. Cebimde kullanacağım ürünleri, cebimden alıyorum. Çoğu web ürünlerinde, Facebook uygulamlarında olduğu gibi, alışveriş ile kullanım ortamı aynı…

iPhone bu haliyle bir pazar yerine dönüşüyor. Bir yanda uygulama geliştirenler platform’un sağladığı özellikler üzerinden (gps yer bilgisi, internet bağlantısı, hareket algilayıcıları vs.) çeşit çeşit uygulamalar geliştiriyorlar. Bir yanda iPhone kullanıcıları ihtiyaçlarına göre bu zengin uygulama çeşitlerinden istediklerini satın alıyorlar. Diğer yanda Apple platform’u hızlı, kullanışlı, ve hatasız tutmaya çalışıyor. Kapitalizmin temel kuralı rekabet ortamı daha gelişmiş uygulamlar çıkmasını sağlıyor. Teknolojik platform oluşturma stratejisi Microsoft Windows’dan öğrendiğimiz, yıllar sonra Facebook Platformu ile tekrar karşımıza çıkan, ve şimdi de iPhone plafromu ile tekrar akılları almaya başlayan çok kuvvetli bir kapital stratejisi.

iPhone uygulaması geliştirmek istiyorsanız iPhone Developer Center‘daki belgeleri okuyarak başlayabilirsiniz.

Bugün (29 Haziran) saat 6pm’de Apple iPhone satışa çıkıyor. Tüm Apple dükkanları önünde kuyruk var. CEO’sundan blogcusuna çoluk çocuk tüm azmış tüketiciler iPhone’a herkesden önce sahip olmak için uzun kuyruklar oluşturuyor. Uzun Kuyruk meğer sadece bir internet ekonomisi teorisi değilmiş, pratik olarak da karşımızda.

Biz de Düğümküme olarak bu tarihi olaya yakından bakalım dedik, New York 5th Ave Apple Dükkanı önünde 24 saat önceden iPhone beklemeye başlayan insanların fotoğraflarnı çektik (aşağıda). Ayrıca bu vesile ile daha önce Düğümküme’de yazdığımız iPhone yazılarına bir bakın:

Haziran 2007

• İlk iPhone Uygulaması
• iPhone Türkiye’de Çalışır mı?

Mart 2007

• Açık Kaynaklı Telefon Platformları

Ocak 2007

• Prada ve LG Tamamiyle Dokunmatik Ekran Cep Telefonu Çıkardı
• iPhone’daki Çoklu Dokunmatik Ekranın Sırları
• iPhone dedikoduları
• Apple iPhone Geldi

Ayrıca New York 5th ave Apple Dükkanı önündeki uzun kuyruklardan çektiğimiz videoları canlı canlı YouTube’a koyuyoruz. Gün içinde devamı gelicek, bu tarihi tüketim çılgınlığı anını merak ediyorsanız takip edin.

EK: Bu sabahtan yeni iphone kuyruğu fotoğrafları ve videoları. + Kuyruğun başında 48 saattir bekleyen ilk iPhone sahibi olacak kişinin videosu

iPhone daha piyasaya çıkmadı ama azimli bir programcı genç iPhone için ilk 3. parti uygulamayı geliştirdi. Uygulamayı şurada görebilirsiniz.

Uygulamanın en ilginç yanlarından biri, Javascript ile geliştirilmiş olması. Geliştiren genç yeterince ilgi olması durumunda bir Javascript kullanıcı arayüzü geliştirmek istediğini söylüyor ki herkes kullanabilsin. Uygulama ile ilgili tartışmayı şurada okuyabilirsiniz.

Apple hali hazırda kullanıcılara iPhone’un güzelliklerini erişilebilir kılan bir arayüz sunmuyor. Fakat, Apple’ın stratejisi, tıpkı cıbırlarda (Widgets) olduğu gibi programcılara html+javascript kullandırmak. Steve Jobs son Apple Developer Konferansında şöyle dedi: “iPhone için uygulama geliştirme platformu mu istiyorsunuz, Safari kullanın.”

Apple Developer Konferasında Jobs iPhone uygulamalarını anlatıyor. Fotoğraf: Engadget.

GÜNCELLEME: iPhone satışa çıktı. New York Apple Dükkanı önündeki uzun iPhone kuyruğundan canlı canlı fotoğraflar ve videolar çektik.

Ağlı bağlı yaşamda cep telefonlarının rolü arttıkça artıyor. Nerede olursak olalım, cep telefonu ile bir yandan diğer insanlara bağlanıyoruz, diğer taraftan da ağ servislerine ve dosyalarına erişebiliyoruz. Bu amaçlara hizmet etmek icin geliştirilen uygulamaların kabiliyetleri de cep telefonlari ile paralel gelişiyor, güzelleşiyor. Uzaktan Çalışan Takımlar için Yazılımlar yazısında olduğu gibi biz de Düğümküme’de bu cep uygulamalarını severek kullanıyoruz. Sevgi paylaştıkça artar:

İletişim / Sosyalleşme

• Gmail Mobile
  E-posta okuyucu. Gmail hesabı olanlar icin kullanılabilirliği yuksek email uygulaması.

• Twitter
  Sosyalleşme aracı. Eşe-dosta-ahbaba şu anda ne yaptığınızı mesaj aracılığı ile yollamak, sürekli bağlı kalmak için.

Bağlamda Kalma

• Opera Mobile
  Web/Wap tarayıcı. Cep telefonu için tasarlanmamiş ağ sayfalarını dinamik olarak düzenliyor, okunabilir ve bakılabilir bir hale getiriyor.

• WidSets
  RSS okuyucu. RSS yayınlarını kutucuklar halinde hesabınıza ekleyebilir ve pratik bir arayüzden okuyabilirsiniz.

• Yahoo Go
  Yahoo cep portal uygulaması. Yahoo servislerinin (e-posta, harita, haber yayinları vs) tek bir arayüzde almak icin.

Ağ-Cep Senkronizasyon

• Shozu
  Cepten internete yükleme. Cep telefonunuzdaki medya dosyalarını (resim, video, yazı) dinamik olarak web servislerine (flickr, youtube, wordpress blog vs) gönderme arayüzü. Cep telefonunun işletim sistemine gayet iyi entegre olduğu için ugulamayı açmadan yükleme yapabiliyorsunuz.

• GCalSync
  Takvim güncelleyici. Cep telefonunuzdaki takvimi Google Calendar servisine bağlıyor ve periyodik olarak güncelliyor.

Erişim / Paylaşım

• Orb
  Uzaktan dosya erişimi. Bilgisayarinizdaki dosyalara cep telefonunuzdan her an her yerde erişmenizi sağlıyor.

• PeerBox
  Dosya paylaşım. Acik P2P ağlarında dosya arama ve indirme uygulaması.

Yer Bulma

• Google Maps Mobile
  Harita uygulaması. Bildiğimiz Google haritalarinin cep telefonunda yerel uygulama olarak calişanı.

Müzik Çalar

• OggPlay
  Açık kaynaklı, şaşırtıcı derecede seri arayüzlü muzik çalar.

Siz de kullandığınız bildiğiniz ağlı bağlı hayatta lazım olduğunu düşündüğünüz cep uygulamalarını ve deneyimlerinizi bu yazıya yorum olarak yazın, öğrenelim, paylaşalım.
Not: Bu uygulamalar icin mobil internet servisi gerekiyor. Kullanmadan once operatorunuzun internet baglanti servisini nasil ucretlendirdigi konusunda mutlaka bilgi edinin, faturada supriz olmasin.

Cep telefonunuzda kullandığınız yazılımları kim oraya koydu? Yeni bir bilgisayar aldığınızda üzerine istediğiniz programı kurabilirken neden bugünün telefonlarında tüm programlar yüklenmiş geliyor? Aslında cep telefonunuza istediğiniz programı yükleyebilirsiniz ama zaten “ihtiyacınız olan her program” orada! Adres defteri, film gösterici, fotoğraf albümü, sms programları vs. vs. sizin için önceden düşünülmüş. Yani telefon cebinizde ama fonksiyonlarını seçme hakkınız yok.

Televizyonun üstündeki dantelli örtü gibi telefonlar bugün duvar kağıdı ve melodi gibi dekorasyondan ibaret şeylerle özelleştiriliyor. Oysa içinde küçük bir bilgisayar olan cep telefonunuzda bir çok program çalıştırabilirsiniz. Bırakın falanca telefon şirketinin yazılımlarını, arkadaşınızı yazdığı bir programı ya da sevdiğiniz bir tasarımcının işini hergün telefonunuzda kullanabilirsiniz. Ayrıca bir yanda cep telefonları giderek bilgisayara dönüşürken diğer yanda hayatında bilgisayar kullanmamış insanlar bilgisayar kadar gelişmiş telefonları kullanmaya başlıyorlar.

Cep telefonu için program geliştirmenin pek çok yolu var. Bunlardan açık kaynaklı olanları, yani hemen şimdi kullanmaya başlayabileceğiniz projeler şunlar:

Openmoko

Açık kaynaklı bir telefon yazılımı geliştirme platformu. Standartlaşmanın tepeden inme (konsorsiyumlar tarafından) değil tabandan yukarı (toplum tarafından) olduğuna inanıyorlar. Openmako geçenlerde ilk anonsunu yaparak kullanıma açıldı. Şu anda Tayvanlı bir şirketin ürettiği Neo 1973 telefonunda çalışıyor ama zamanla yayılacaktır.

Processing Mobile

Java ile çalışan açık kaynaklı bir telefon yazılımı tasarlama ve geliştirme ortamı. Processing projesinin bir uzantısı olan bu ortamda üzerinde Java çalışan her cep telefonu için skeçler yapıp kendi yazılımınızı geliştirebilirsiniz.

MobiLenin

Python ile yazılım tasarlama ve geliştrime dersleri. Jurgen Scheible tarafından hazırlanan bu dersler çok basitten karmaşığa bir çok python örnek kod içeriyor. Üzerinde python çalışan her telefonda (Nokia serileri) kendi yazılımlarınızı geliştirebilirsiniz.

Flash Lite

Adobe/Macromedia Flash’ın telefonlar üzerinde çalışabilen versiyonu. ActionScript kullanarak kendi yazılımlarınızı tasarlayıp geliştirebilirsiniz. Flash şu anda bir çok cep telefonu üzerinde çalışıyor.

Ayrıca mobil telefonlar için uygulama geliştirme wiki makalesinde bir çok platform hakkında karşılaştırmalı olarak bilgi alabilrisiniz.

Neler yapılabilir?

Bu açık kaynaklı uygulama geliştirme ortamları ile örneğin şunları yapılabilirsiniz:

• Kendi telefon arayüzünüzü tasarlayabilirsiniz.
• SMS atan programlar yazabilirsiniz.
• Ses kaydedebilirsiniz ve kaydettiğiniz sesi kullanan bir oyun yapabilirsiniz.
• Metinden sese veya sesden metine çeviri yapabilen kütüphaneler ile sesli arayüzler yapabilirsiniz.
• Telefonun kamerasını kontrol edip çekilen resimleri anında arkadaşlarınıza MMS ile gönderen programlar yazabilirsiniz.
• Kendi mobil sosyal ağ sisteminizi kurabilirsiniz.
• Takvim yazıp duruma göre sağa sola SMS ile haber veren programlar yazabilirsiniz.
• Türkcell gibi şirketlerin sağladığı bas konuş vs. servisleri kullanıp şehir bazında oynanan yeni kentsel oyunlar başlatabilirsiniz.

Ne gibi fiziksel özellikleri var?

Telefon dediğimiz makinanın her fiziksel özelliğini ayrı ayrı veya bir arada değerlendirebilirsiniz.

1. Mikrofon
2. Hoparlör
3. Kamera
4. Ekran
5. Klavye ve düğmeler
6. Herkes her an cebinde taşıyor

Bu özellikleriyle telefon-bilgisayar masaüstü-bilgisayardan faklı bir şey ve dünyada çok daha fazla insanın cep telefonu sahibi. Yani yazacağınız programlar bir anda milyonların kullandığı bir uygulama haline gelebilir. Daha önce düğümküme’de “Mobil Servislerin Geleceği” diye yazdığımız EPROM projesi de telefon programlamasını yeni nesil bilgisayar programlaması olarak görüp bilgisayar bilimlerinde yeni bir alan yaratmaya çalışıyor, bu konuda dersler organize ediyor.

Ok. Şimdi cep telefonunuzu elinize alın, bir bakın içinde ne gibi programlar var. Ne gibi başka programlar olmasını isterdiniz?

EK: Apple iPhone satışa çıktı. New York Apple Dükkanı önündeki uzun iPhone kuyruğundan canlı canlı fotoğraflar ve videolar çektik.

GÜNCELLEME:
iPhone Pazar Yeri Açıldı
iPhone Türkiye’de Çalışır mı?
iPhone Kilidi Nasıl Kırılır?

Steve Jobs MacWorld 2007 konuşmasında uzun süredir beklenilen yeni Apple ürününü açıkladı. Job konuşmasında üç yeni ürün çıkardık dedi:

1. Dokunmatik kontrollü geniş ekran iPod
2. Yeni bir cep telefonu
3. Internet iletişim cihazı

Üçü bir arada = iPhone. Steve Jobs’un iPhone sunuşunu kısaca özetliyoruz:

Çok Parmakla Dokunmatik Ekran

iPhone plastik düğmeli telefonlara alternatif yeni bir kullanım arayüzüyle geliyor. Apple düğmeleri atıp dev bir dokunmatik ekran koyuyor. Üstelik çok parmakla dokunabileceğiniz patenti alınmış bir düzen. iPhone’da iki parmak hareketiyle farklı ve daha kontrollü işler yapılabiliyor. Bu teknoloji yazılım ve donanım arasında bir arayüz sağlıyor.

Telefon İşletim Sistemi: OS X

iPhone’da OS X çalışıyor. Bu masaüstü kalitesinde uygulama ve ağ yönetimi anlamına geliyor. OS X de kullandığınız her tür medya oynatma ve grafik kalite mevcut. Steve Jobs Alan Kay’in 30 sene önce söylediği bir şeyi hatırlatıyor: “Yazılımda ciddi olan insanlar kendi donanımlarını yapmalılar.”

Senkronizasyon

iPhone iPod gibi bilgisayarla senkronize olabiliyor. Sadece muzik veya video degil, email, notlar, adres defteri, takvim gibi her gün kullanıdığımız verileri de bilgisayarınızla iTunes üzerinden senkronize ediyor.

Tasarım

3.5 inch ekran, 160ppi çözünürlük, 11.6 mm kalınlık, arkada 2 megapiksel kamera, önde sadece bir tane “eve dön” düğmesi. Ayrıca iPhone’da yeni nesil telefonlarda daha sık görmeye başlıyacağımız üç tane algılayıcı gömülü:

1. Uzaklık algılayıcı: Telefonu kulağınıza götürdüğünüzde ekranı kapatıyor. Hem enerji tasarrufu yapmış oluyor hem de ekrana yüzünüz değdiğinde birşey olmasın diye ekrandaki dokunma algılayıcısı kapanıyor.
2. Ambiyant ışık algılayıcı: Ortam ışığına göre ekran parlaklığı ayarlanıyor. Yine enerji tasarrufu sağlıyor.
3. İvme algılayıcı: Telefonu yan çevirdiğinizde “landscape” moduna geçiyor, tüm ekrandaki görüntü de yan dönüyor ve telefonu daha geniş kullanabiliyorsunuz.

iPod özellikleri

Klasik iPod özellikleri dışında geniş ekran film izleme ve dokunmatik film kontrolleri hemen dikkat çekiyor. “Tut at” menu kaydırma ise nerdeyse en iyi liste kullanım özelliği.

Telefon özellikleri

Steje Jobs “telefon konuşmasının” telefonda en iyi (”killer app”) uygulama olduğunun altını çiziyor. Buna odaklandıklarını ve bu deneyimi en iyi hale getirdiklerini söylüyor. Görsel sesli mesaj sistemiyle sesli mesaji kolayca mp3 gibi dinliyorsunuz, bir oynatıcı mesajin ne kadar uzun oldugunu gosteriyor. Wifi + blueetooth ile artık telefonda Internet var. Kolay konferans konuşma ile cep telefonunda toplantı. Adres defterine kayıt işlemi favorilere ekle kadar kolay hale geliyor. SMS uygulamasında daha bir kişiden daha önce atılmış mesajları bir arada görebiliyoruz. Böylece muhabbet SMS üzerinde chat gibi sürüyor. Dokunmatik klavye. Fotograf yönetimi bir kaç parmak hareketiyle çok kolaylaşıyor. Resimleri kaydırarak geçebiliyorsunuz. İki parmakla fotoğrafları büyütüp küçültüp detaylarına bakabiliyoruz.

Internet iletişim özellikleri

Internetli telefon. Jobs en çok şu dört Internet uygulaması üzerinde duruyor.

1. Zengin HTML Email: Fotoğraflı zengin text editorü. Ayrıca bir email’deki telefon numarasına tıklayınca direk arıyabiliyorsunuz. Email yazarken klasik email adres tamamlama mevcut. Internet ile telekom burada neredeyse birleşiyor.
2. Safari Web Browser: Bir adrese gittiğinizde tüm siteyi olduğu gibi görüyorsunuz ancak daha küçük bir şekilde. Telefonu yan çevirince bir anda otomatik site genişliyor ve rahat okunabiliyor. Bir parmak hareketiyle daha da çok yaklaşıp büyük yazılar okuyabiliyorsunuz. Ayrıca Safari’de açılmış siteler arasında yine bir parmak hareketiyle kolayca geçiş yapabiliyorsunuz.
3. Google Harita: Aradığını harita üzerinde bul ve direk telefon et. Daha önce kaydettiğin yerlere git ve sadece cep telefonunda detaylı uydu görüntüleri al.
4. Widgetlar: Aynı Mac bilgisayarda olduğu gibi borsa veya havadurumu widgetlar çalışıyor. Hava durumu veya borsa gibi Internet üzerinden çalışan küçük programları telefonda kullanabiliyorsunuz.

Ayrıca Steve Jobs Yahoo Mail ile ortaklık yaptıklarını ve iPhone alana 3 IMAP Yahoo email verileceğini söyledi. IMAP sunucuda biriktirilebilien email anlamına geliyor.

Ortaklar

iPhone için Apple ile iş ortaklığı yapan üç şirketin başkanları kısa konuşmalar yaptı.

Google CEO Eric Schmidt – Biz artık “birleşmeden birleşebiliyoruz” dedi. (”Merge without merging”). Internet veri servislerinden bahsetti ve dinamik içerik üretici olarak iPhone’u desteklediklerini belirtti.

Yahoo Co-founder Jerry Yang – iPhone’da Yahoo IMAP email servisi olacağını söyledi.

Cingular CEO Stan Sigman – Cingular’un diğer bir Amerikan telekom devi ATT ile ortaklığını anons etti ve Apple iPhone’un sadece Cingular ile çalışacağını açıkladı.

Pazarın Durumu

26 Milyon Oyun Konsolu
94 Milyon Dijial Kamera
135 Milyon MP3 Çalar
209 Milyon Kişisel Bilgisayar
1 Milyar Cep Telefonu

Dünyada cep telefon pazarı %1′i 10 Milyon telefon demek oluyor. Apple 2008 yılında cep telefonu pazarındaki bu %1 dilime ulaşmayı hedefliyor.

Ne kadar? Ne zaman?

4GB iPhone $499

2007 Haziran Amerika’da
2007 Sonbahar Avrupa’da
2008 Asya’da

Apple Inc.

Bu son ürünle Apple ürünleri Mac, iPod, MacTV, ve iPhone oldu. Mac sebebiyle Apple sadece bilgisayar şirketi olarak algılanıyor. Steve Jobs “ismimizi tekrar düşündük” dedi. “Apple bugüne kadar Apple Computer Inc. olrak biliniyordu. Bundan sonra “computer” atılıyor ve bundan sonra Apple Inc. olarak degiştik” açıklamasını yaptı.

Sonuç olarak Steve Jobs iPhone için “cebinizdeki hayat!” (”Life in your pocket!”) dedi.

Peki “cebimizdeki hayat” ne anlamlara gelebilir?

2007 yılı telefon şirketlerinin ve telekom servis sağlayıcıların savaşına tanıklıkla geçecek gibi gözüküyor. Filler ve Çimen (2000) filmindeki metaforu belki hatırlarsınız, tüketicilere sözde kaliteli hayatlar sunan dev filler tepinirken insanlar bu dünyada kaliteli bir hayatı nasıl sürdürecek bu çok tartışmalı bir durum. Cebimde Internet ne anlama geliyor? Telefonu ben kullanmıyorken telefona Internet üzerinden gelen giden bilgiler nelerdir? Hangi kurallarla çalışıyor? Bu protokolleri kim yaratıyor? Telekom gibi karanlık/kapalı bir sistem ile Internet gibi açık protokollerle çalışan iki ağın birbirine bu kadar yaklaşması ne gibi sonuçlar doğuracaktır?

* Resimler Apple ürün tanıtım web sitesinden ve orada yayınlanan Steve Jobs’un Keynote konuşma videosundan alınmıştır.

EK: iphone etiketiyle bağlanmış bağları takip edin.

GÜNCELLEME: iPhone satışa çıktı. New York Apple Dükkanı önündeki uzun iPhone kuyruğundan canlı canlı fotoğraflar ve videolar çektik.

GÜNCELLEME: Türkiye’de kullanmak için iPhone Kilidi Nasıl Kırılır?