düğümküme.org | tekno-kültürel üretim eleştirisi

YouTube video paylaşımı ise QuickSilverScreen “film paylaşımı” diyebiliriz. QuickSilverScreen’e kullanıcılar uzun metrajlı filmler yüklüyorlar, ve aynı YouTube’da olduğu gibi etiketler yapıştırıp, yorumlar yazıyorlar. Filmlerin arasında gezinirken istediğinizi tek tıklamada açıp tüm filmi tam ekran seyredebiliyorsunuz. Henüz dünyadaki tüm filmler yok ama en son çıkan filmler bulunabiliyor, özellikle belgeseller kategorisi oldukça zengin.

QuickSilverScreen’de La Haine filminden bir görüntü.

Bu yazıyı yazarken baktığımda 12,126 tane film 312,595 tane yükleme olduğunu görüyorum, yani yüklenen her film online demek değil. Son yüklenen filmler RSS beslemesinden yeni gelen filmleri takip edebilirsiniz.

QuickSilverScreen’de filmler DVD kalitesinde olmasada oldukça iyi çözünürlükle tam ekran seyredilebiliyor. Tabi bu iş Vimeo.com’da olduğu gibi Internet’de yüksek çözünürlüklü video seyretmekten farklı. Vimeo’ya koyulan yüksek çözünürlüklü videolar kısa ve o videoyu yapan kişiye ait.

QuickSilverScreen’da tabii ki telif hakları diye bir şey yok. Ne filmleri yükleyenlerin gerçek isimleri ne de bu web servisini işletenler bilinebiliyor. Telif kanunlarını çiğneyen benzeri uzun metrajlı film paylaşımı siteleri var ancak Alexa istatistiklerine bakılırsa QuickSilverScreen çok hızlı büyüyor. Uzun zamandır Bittorrent ve benzeri P2P dosya paylaşım sistemlerinde uzun metrajlı filmler dolaşıyordu tabi, ancak bu tür web servislerinin en önemli farkı filmi indirmeden direk streaming seyretmeye başlıyor olmak.

Düğümküme'yi zamanında takip edebilmek için öncelikle RSS'den abone olun. Ayrıca bkz RSS nedir, nasıl kullanabilirim?

Wikipedia Vakfı web video editörü Kaltura ile ortaklaşa video-wiki servisine başladı. Bir nevi YouTube + Wikipedia karışımı olan bu yeni servisle birden fazla kişi beraber bir video oluşturabiliyor. İsterseniz varolan bir videoya görsel, ses, ve başka video ekleyip videoyu geliştirebiliyorsunuz veya isterseniz kendi video-wikinizi başlatabiliyorsunuz. Yani artık sadece wiki makalelerini değil videoları da ortaklaşa hazırlayabiliyor olacağız.

Gömülü video wiki

Tabii ki Kaltura video wiki’leri blogunuza gömerek okuyucularınızla paylaşabilirsiniz, hatta okuyuclarınız da başlattığınız video wikilere katkıda bulunabilir. Böylece video wikilere katılım sadece Wikipedia adresinde tek noktadan olmayacak bütün dünyaya virüs gibi yayılacak. Yukarıdaki video wiki oynatıcısında hemen sağ üst köşede [Credits] bağlantısı bu videoya kimlerin hangi parçalarla katkıda bulunduğunu gösteriyor. Resmin altındaki zaman çizelgesi üzerinde de farklı kişiler tarafından eklenmiş bu parçalar belirtiliyor. Alttaki iki düğmeyle bu videoyu düzenleyebilir veya yeni videolar ekleyebiliyorsiniz.

Açık Kaynaklı

Bildiğiniz gibi MediaWiki dağıtımı ile isteyen herkesi kendi wiki yazılımını kendi sunucusunda çalıştırabilir. Kaltura aynı zamanda MediaWiki dağıtımına da ekleniyor. Böylece MediaWiki ile kendi wikinizi kurduğunuzda sizin de video wikiniz de olabilir. Video programlama ve paylaşım teknolojileriyle ilgileniyorsanız siz de projenin gelişimine katkıda bulunabilirsiniz, çok öğretici bir çalışma olacaktır, Kaltura MediaWiki kaynak kodu burada (php):

http://sourceforge.net/projects/kaltura/

Nasıl kullanılabilir?

Video wiki’nin pek çok kullanım alanı olabilir. Tarihi konular, biyografiler, dersler, müzik videoları, politik kampanyalar, eleştiriler, belgeseller ve tabii ki sonu olmayan uzun-kısa filmler video-wiki olarak yapılabilir. Kaltura video editörü aynı zamanda içinden çeşitli video kütüphanelerine erişim veriyor. Kütüphanelerde bulunan Creative Commons lisanslı videolardan istediğiniz gibi alıp montajlayabilirsiniz. Ben en çok video wiki belgesellere katkıda bulunmak isterim. Mesela Mehmet Ali Birand’ın 12 Eylül Belgeseli bir video wiki dökümanı olarak daha zengin bir şekilde tekrar hazırlanabilir. Bugün NTVMSNBC’de oldukça bilgilendirici bir Hrant Dink belgeseli yayınlandı. Bu belgesel video wiki yapılabilir ve böylece suikastin karanlığı mesela herkesin (uzmanların, susturulanların, tanıkarın) bildiklerini / belgelerini eklemesiyle biraz daha aydınlanabilir.

Kaltura video düzenleme arayüzü

Video okur yazarlığı

Video wiki’nin en önemli kullanım alanı kuşkusuz slide şovlar olacaktır. Hazırlaması kolay, bir kaç resim ve yazı biraraya getirilip bir çok şey anlatılabilir. Ancak video montajlamak yazı yazmak gibi daha ilk okulda öğrenilen bir beceri olmadığından bir çok kişi başta zorlanacaktır. Zamanla katılımcılar televizyonu taklit edilerek ve diğer yapılmış videolardan görerek video okur yazarlığını arttıracaktır. Video montajıyla hikaye anlatmayı başlamak isteyenlere biraz fazla klasik ama temel olan “5 C’s of Cinematography” kitabını öneririm. Tabii ki 2008 yılı boyunca bloglarda “beraber video nasıl montajlanır”, “iyi video düzenlemenin 7 yolu” gibi pek çok pratik öğretici yazı görücez. En önemlisi üniversitelerin sinema ve televizyon bölümleri gelişen paylaşımcı / sosyal medya ortamında geçerli iş yapabilecek öğrenciler yetiştirmek için ders programlarını tekrar düzenlemeli.

Bu zamanın en önemli bilgi kaynağı Wikipedia video wiki ile bilgi derleme adına büyük bir adım atmış oluyor.

Televizyonunun dantelli örtüsü ile bilgisayarın ekran koruyucusu kültürel açıdan birbirlerine benzer. İkisi de öncelikle cihazı koruma amaçlı, yani televizyona toz konmasın veya bilgisayar ekranı yanmasın –sürekli aynı görüntü olursa parlak ışıklar ekranı yakar– diye kullanılır. Ancak bu iki amaçdan daha da önemlisi koruyucuların biçimidir. Koruyucunun “güzel” bir dantel veya “ilginç” bir ekran koruyucusu olması istenir. Halbuki koruyucular sadece biz ekrana bakmazken varlık gösterirler. O halde görmeyeceğimiz bir biçim konusunda neden seçiciyiz? Nerden gelir bu bakmayacağımız şeyleri süsleme arzusu?

Ekran koruyucular çoğu zaman bir animasyon veya bir dizi fotoğraftan slayt şov (”slide show”) şeklindedir. Bugün bilgisayar okur yazarı pek çok kişi bir video sanat işi veya işlemsel animasyon gördüğünde “bundan çok iyi ekran koruyucu olur” der. Tekno-kültürel süsleme güdüsüdür bu, tekno-kitsch‘e işaret eder. Sanatçı ister “yüksek” sanat yapsın ister turistik hediyelik eşya, galeri duvarıyla ekran koruyucusu arasında bir pazarda yerini alır.

* Sağda Nam June Paik Magnet TV, solda bu işe Chris Collins‘in övgüsü.

İlgili bağlantılar

• Clement Greenberg’in klasikleşmiş Avant-garde ve Kitsch yazısı.
• Radical Software Dergi Arşivi

Video paylaşım sitesi Vimeo geçtiğmiz günlerde yüksek çözünürlüklü video servisine başladığını açıkladı.

Yüksek çözünürlükte görüntü izleme olanağı sağlayan HDTV (”High Definition TV”) eski TV sistemlerinin pabucunu dama atıyor. Dünyada ve Türkiye’de pek çok kanal yüksek çözünürlüklü TV yayını yapmaya başladı, ancak internet üzerinde bunu görmemiştik. YouTube videoları mesela standard TVde izlediğimiz görüntülere göre çok düşük kalitede. YouTube, TV, ve Vimeo HD görüntü kaliteleri arasındaki ilişkiyi şu diyagramdan daha iyi anlayabilirsiniz.

YouTube ve benzeri video paylaşım sitelerinden farklı olarak Vimeo paylaşacağınız videonun sizin üretiminiz olmasını şart koşuyor. Yani herhangi bir TV şovu veya klip değil, ancak kendi ürettiğiniz videoları yükleyebilirsiniz (Mesela bizim Ali Demirel ile yaptığımız bir iş). Vimeo bu prensiple yaratıcı bir topluluk toplamaya başladı. Şimdi sunduğu yüksek çözünürlüklü video servisiyle de bu topluluğu memnun ediyor.

Vimeo HD videolarını tek bir ikona tıklayarak tam ekran seyredebiliyorsunuz, böylece DVD kalitesinde video izleme olanağı sağlıyor. Hemen bu aşağıdaki videodan denemenizi tavsiye ederim. Bu haliyle yaptığınız bir filmi veya video işini kendiniz tüm kalitesiyle olduğu gibi internet üzerinden dağıtabilirsiniz. Bu bence film ve video endüstrisinide yepyeni açılımlara yol açacaktır.

My Backyard This Morning - Macro HD Video from youdiejoe on Vimeo.

Adobe geçtiğimiz günlerde usulca yeni Flash Gösterici’den bahsetmeye başladı. Yeni Flash Gösterici H264 video dosyalarını detekliyor. Bunlar hemen hergün kullandığımız video formatları demek: .mp4, .m4v, .mov ve dahası… Bu gelişme neye yarar?

YouTube ve benzeri video paylaşım siteleri bugüne kadar hep kullanıcıların yüklediği videoları sunucu tarafında karmaşık işlemlerle FLV formatına çevirip Flash içinde yayınlıyordu. Şimdi yeni Flash Gösterici sayesinde YouTube, Vimeo, Metacafe gibi servisler sunucuda çevirme işi yapmaktan kurtulabilirler. Bu gelişme video paylaşım endüstrisini şu anda olduğundan çok daha ileri taşıyacaktır. Zaten ilerde, daha ne ileri taşınacak diye aklımıza takılıyor tabi?

Video paylaşım endüstirisini devleştirmesi bir yana yeni Flash Gösterici ile bilgisayarınızda bulunan her videoyu anında internette bir siteye koyabilirsiniz. İlla YouTube gibi bir servise ihtiyacınız yok. Ancak şöyle bir muhabbet hemen gözümüzün önüne geliyor:

Ama bir dakika, videoları sadece kendi siteme koyarsam kimse izlemez ki?
O zaman hem kendi sitene hem Youtube'a koy.
Nasıl yani?
Tabi YouTube kodu veriyor, iki satır kopyala yapıştır bloguna.
A tamam en iyi çözüm bu.

Bugün videolarımızı YouTube ve benzeri sosyal paylaşım sitelerine koymak zorundayız. Adobe’un yeni çıkardığı Flash Gösterici diğer etkileri yanında bu zorunluluğu arttırıyor.

New York’lu elektronik ortam sanatçısı Perry Bard herkesi Dziga Vertov’un 1929 yapımı Man with the Movie Camera isimli filmini, orijinal akışına sadık kalarak yeniden yapımına davet ediyor.

Man with the Movie Camera
Vertov’un Kameralı Adam adlı eseri Moskova, Riga ve Kiev’deki görüntülerin montajlanarak devam eden bir tam günü anlatması üzerine kuruludur. Burada anlatı kelimesi belki pek uygun düşmeyebilir, çünkü film genellikle belgesel olarak sınıflandırılır. Öte yandan Kameralı Adam’da bir film yapım hikayesi, yani film içinde film vardır. Bu noktada Vertov’a kulak verirsek “Kameralı adam görsel olayların sinemasal iletişimi üzerine bir deneydir. Ara başlıklar, senaryo ve sinema salonlarının yardımı olmaksızın üretilmiştir. Filmde planlar arası çözülmeler, bölünmüş ekranlar, ağır çekim ve donuk kare gibi bugün bir haber bülteninde bile karşımıza çıkabilecek, hatta en basit video kurgu programlarında dahi bulunan görsel efektler denenmiştir.

Peki Bard ne yapıyor?
Perry Bard, herkesi “kameralı adam”ı kollektif bir şekilde yeniden üretmeye davet ediyor. Orijinal plan sırasına sadık kalmak koşuluyla Agustos 2007′de açılacak olan yükleme alanına, ister video, ister sabit kare, hiç olmadı metin dökümanlarınızı bekliyor. Amacı ise 21 yüzyılın ağlı ve birbirine bağlı halini yansıtmak. Kameralı Adam’ın yeniden üretimi için daha iyi bir yöntem bulunamazdı heralde. Ortaya çıkan kollektif çalışma İngiltere’nin dört bir yanındaki dev ekranlarda sergilenecek.

Detaylı Bilgi için: http://dziga.perrybard.net/

Filmin orijinali için: http://video.google.com/videoplay?docid=6910724735856178670&hl=en

Bu sabahtan itibaren Google haritada baktığınız yerleri artık sadece uzay fotoğrafından değil sokak hizasından da görebiliyorsunuz. Haritada bir yere tıkladığınızda (sadece belli şehirlerde) o yerin sokak hizasından çekilmiş fotoğrafı görülüyor. Üstelik bu tek bir statik fotoğraf değil, bakış açınızı 360 derece değiştirebiliyorsunuz ve bu fotoğraf üzerindeki oklara tıklayarak sokaklarda kamerayla dolaşıyorsunuz. Fazla lafa gerek yok yukardaki görselden anlaşılıyor olay, hemen buraya buraya ve buraya tıklayıp kendiniz oynamaya başlayın.

Peki nasıl oluyor bu iş?

Genelde Amerikan Ordusu ile çalışan Immersive Media şirketinin onbir lensli kamerası ile sadece şehirde araba ile dolaşarak yüksek çözünürlüklü videolar çekiliyor. Bu sinek gözü gibi kamera tekniği ile çekilen resimler sonra bir yazılımda birleştiriliyor ve içinde dolaşabileceğiniz hiper panaromik 3 boyutlu ortamlar yaratılıyor. Tabi çekimler bir GPS ile yer verisi kaydedilerek yapılmış. Google Immersive Media’dan satın aldığı bu GPSli görüntüleri bir veritabanından XML ile Flash içine okuyor. Bir de oklarla ilerlemeyi ve tabi yer verilerini (”geo tag”) eklemiş. Fotoğraflara tıklayıp odaklandığınızda tabelaları okuyabiliyor insanları suratlarına kadar detaylı görebiliyorsunuz.
Microsoft da Sanal Dünya adındaki yeni ürünüyle 3 boyutlu foto-gerçekçi haritalar treninde. Bir de yeni bir şirket EveryScape 360 derece panaromik görüntülü harita olayına girmiş. Haritalara geçekçilik ekleme yarışı giderek şiddetleniyor. Sonunda simülasyon dünya SecondLife ile bu haritalar arasında fark kalmayacak.

Başka bildiğiniz karşılaştığınız yeni nesil haritalar varsa yorum yazarak ekleyin, bilelim tartışalım.

EK: Google Harita “Platform” Oluyor

Google az önce Mapplets diye bir şey çıkardığını açıkladı. Kullanıcılar kendileri haritaya gömülü uygulamalar geliştirebiliyorlar. Daha önce myMaps ile istediğiniz gibi harita üzerinde çizim yapıp kaydedebiliyordunuz, şimdi Mapplets ile kendi harita-yazılımlarınızı geliştirebilirsiniz, yani Google Harita artık sadece bir harita uygulaması değil bir harita platformu oldu. Google yeni nesil haritalar yarışında bu web2.0 tarzı hareketle –kullanıcıları yazılıma dahil ederek– bir adım önce geçmiş oluyor.

• Hazır Mappletleri denemek için: Mapplet deposu
• Kendi Mappletlerinizi geliştirmek için: Mapplet API Dökümantasyonu

Google ayrıca KML ve ATOM protokollerine Mapplet yazar bilgisi ekleyeceğini belirtiyor. Bu da platform olmak için çok önemli bir adım.